Debaty sejmoweV Kadencja

Interpelacja w sprawie realizacji roszczeń zakładów opieki zdrowotnej z tytułu realizacji tzw. ustawy 203 zł

   Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z postanowieniami art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 z późn. zm.), zobowiązującym samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej do podniesienia ich pracownikom wynagrodzeń o co najmniej 203 zł, wiele z zakładów podwyższyło o wskazaną kwotę wynagrodzenia swoich pracowników. W związku z nieprzekazaniem przez zobowiązanego (Narodowy Fundusz Zdrowia) i jego poprzednika prawnego (kasy chorych) środków finansowych na wypełnienie obowiązku ustawowego, wypłata nastąpiła ze środków własnych zakładów. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2002 r. sygn. akt K 43/01, opubl. OTK-A 2002/7/86 wskazał zaś, że to na kasach chorych jako instytucji finansów publicznych ciążył obowiązek takiego ukształtowania kontraktów zawieranych z publicznymi zakładami opieki zdrowotnej, które umożliwiłyby realizację świadczeń i nie podważały ekonomicznych podstaw ich funkcjonowania. Obowiązek pokrycia kosztów podwyżek wynagrodzenia przez NFZ i jego poprzednika prawnego wynika nadto - zdaniem TK - z faktu, iż jeżeli ustawodawca nie określa w sposób jednoznaczny podmiotu zobowiązanego do poniesienia wydatku, to czyni zobowiązanym system finansów publicznych. Niedopuszczalna jest natomiast sytuacja - co podkreśla w uzasadnieniu powołanego orzeczenia Trybunał - w której następuje pogorszenie warunków funkcjonowania zakładu opieki zdrowotnej z powodu wypełniania przez niego ustawowego obowiązku podniesienia wynagrodzeń pracowniczych. W oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, a właściwie jego uzasadnienie, wiele zakładów opieki zdrowotnej dochodzi przed sądami zapłaty należnych im środków od następcy prawnego kas chorych - Narodowego Funduszu Zdrowia. Jak się okazuje, wyrok ten nie jest jednak wystarczającą podstawą do dochodzenia roszczeń. W praktyce trudno jest znaleźć podstawę prawną umożliwiającą zozom skuteczne dochodzenie roszczeń. W związku z tym wiele z wszczętych spraw jest zawieszanych, część przed sądami różnych instancji, w tym przed Sądem Najwyższym. Praktyczna niemożliwość odzyskania środków, jakie zakłady wypłaciły swym pracownikom tytułem realizacji tzw. ustawy 203, powiększa straty zakładów. Wiele z zakładów zmuszonych zostało do zaciągnięcia kredytów na wypłatę, wielu z nich grozi konieczność likwidacji czy też ograniczenia działalności ze względu na brak środków finansowych. Sytuację finansową zakładów pogarszają także ewentualne przegrane procesów, gdyż są one wówczas zobowiązane pokryć koszty procesowe, a przynajmniej koszty zastępstwa procesowego poniesione przez pozwanego (NFZ). Uwagi przy tym wymagają, iż większość procesów toczy się na koszt Skarbu Państwa, ponieważ zadłużone zakłady nie są w stanie uiszczać wielotysięcznych wpisów od wytoczonych spraw i sądy zwalniają je od tychże kosztów. Zaistniała sytuacja nie dość, że jest niekorzystna dla zakładów opieki zdrowotnej, ale nadto dla Skarbu Państwa i wreszcie sądów zmuszonych do naprawiania błędów ustawodawczych i prowadzenia skomplikowanych i czasochłonnych spraw. Kierowane przez Pana Ministerstwo nie robi zaś nic w kierunku rozwiązania opisanego problemu. Obiecało wprawdzie przygotowanie projektu ustawy dającej zozom możliwość przekształcenia się w spółki i emisji papierów wartościowych czy też projekt ustawy gwarantującej zakładom możliwość otrzymywania pożyczek na wypłatę podwyżek, żadna jednak z tych obietnic nie została zrealizowana w postaci rzeczywistego projektu ustawy czy innego aktu prawnego. Uwagi nadto wymaga, iż znowelizowane przepisy Kodeksu cywilnego mogą stanowić dla zakładów opieki zdrowotnej podstawę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od Ministra Zdrowia i Ministra Finansów z tytułu zaniechania legislacyjnego. Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń uznał zresztą, iż tego typu roszczenie byłoby prawnie dopuszczalne i uzasadnione.    W związku z powyższym zapytuję:    - Czy Pan Minister zamierza podjąć działania zmierzające do rozwiązania problemów zakładów opieki zdrowotnej związanych z realizacją tzw. ustawy 203?    - Czy zostanie przedłożony projekt ustawy umożliwiający zaciąganie przez zakłady opieki zdrowotnej pożyczek na preferencyjnych warunkach na realizację obowiązków wynikających z ustawy lub innej ustawy rekompensującej zakładom poniesione straty?    - Jakie działania zamierza podjąć Pan Minister w celu przeciwdziałania ewentualnym roszczeniom zakładów z tytułu zaniechania legislacyjnego polegającego na nieprzygotowaniu projektu stosownego aktu prawnego regulującego lukę w przepisach dotyczącą określenia podmiotu zobowiązanego do zapewnienia zakładom środków finansowych za realizację nałożonych na nie obowiązków?    Z poważaniem    Poseł Jacek Falfus    Warszawa, dnia 30 września 2004 r.