Debaty sejmoweV Kadencja

Interpelacja w sprawie przygotowania polskiego górnictwa do funkcjonowania w ramach Unii Europejskiej

   Art. 52 ustawy o restrukturyzacji górnictwa z 28 listopada 2003 r. mówi, że do 30 czerwca 2004 r. nakłada się na ministra właściwego ds. gospodarki przygotowanie planów: dostępu do złóż, likwidacji kopalń z uwzględnieniem wielkości pomocy, a następnie po uchwaleniu przez Radę Ministrów przekazanie ich do Komisji Europejskiej w terminie do 31 sierpnia 2004 r. Wydaje się, że rzetelne przygotowanie tych planów jest zagrożone.    Z dużym niepokojem obserwuję sposób przygotowywania naszego górnictwa do warunków funkcjonowania po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Pragnę przypomnieć, że unijne górnictwo funkcjonuje zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady nr 659/1999 z 22 marca 1999 r., nr 1407/2002 z 23 lipca 2002 r., nr 405/2003 z 27 lutego 2003 r. oraz decyzji Komisji z 17 października 2002 r. Szczegółowa analiza tych dokumentów w bardzo wyraźny sposób uzmysławia, że nasze kopalnie (spółki węglowe) funkcjonować będą musiały w zupełnie odmienny sposób, niż to ma miejsce obecnie. W gospodarce rynkowej nie ma miejsca dla nierentownych przedsiębiorstw.    Muszą one upaść lub otrzymać pomoc na pokrycie strat. Nie będzie więc możliwe utrzymywanie się kopalń poprzez generowanie zobowiązań. Państwo nie będzie mogło kolejny raz umarzać takich długów poprzez odpowiednio skonstruowaną ustawę o restrukturyzacji górnictwa, jak to uczyniono w ustawie z 28 listopada 2003 r. Pomoc tego rodzaju jest niezgodna z traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską oraz rozporządzeniem Rady nr 1407/2002 w sprawie pomocy państwa dla przemysłu węglowego.    Tu trzeba dodać, że uspokajające informacje spółek węglowych o swej rentowności oparte na błędnych przesłankach uwzględniających tzw. koszty sprzedanego węgla (a więc na niepełnych kosztach produkcji węgla) są nieuprawnione.    Z naciskiem trzeba podkreślić, że brak rachunków wydatków i dochodów liczonych według standardów unijnych dla każdej jednostki produkcyjnej uniemożliwi realizację art. 2 wspomnianej ustawy w zadanym terminie. Uniemożliwić może też notyfikacje planów zgodnie z art. 9 rozporządzenia Rady nr 1407/2002. Artykuł ten szczegółowo opisuje procedurę notyfikacji. Według posiadanego rozeznania prace pozwalające na przygotowanie dokumentów notyfikacyjnych nie zostały w odpowiedzialny sposób rozpoczęte, a te, o których się sygnalizuje, że je podjęto, nie są oparte na przygotowanych przez państwo (rozdział 2 i 3 rozporządzenia Rady nr 1407/2002) kryteriach.    Brak lub w niektórych przypadkach opóźnienie rozpoczęcia stosownych prac grozi z jednej strony niewypełnieniem zobowiązań traktatowych dotyczących górnictwa węgla kamiennego, a z drugiej strony stwarza niebezpieczeństwo konieczności podjęcia decyzji umieszczenia przeważającej ilości kopalń w planie likwidacji kopalń.    Problem liczenia kosztów jest tylko niewielkim, choć istotnym problemem który musi być bardzo szybko rozwiązany. Drugim, też istotnym problemem jest rozwiązanie problemu stanowienia cen węgla kamiennego.    Dla kopalń rentownych wystarczy, by ceny pokrywały pełne jednostkowe koszty pozyskania węgla (ten bilans to warunek rentowności). Kopalnie nierentowne, jeżeli otrzymywać będą jakąkolwiek pomoc finansową, muszą ustalić ceny co najmniej na poziomie (popularnie tak nazwanego) parytetu importowego.    Sygnalizuję, że brak rozwiązań sposobu funkcjonowania górnictwa po przystąpieniu do Unii, brak rzetelnych danych do notyfikacji planów rządowych (termin 31 sierpnia 2004 r.) może uniemożliwić ocenę i zatwierdzenie planów przez Komisję (art. 10 rozporządzenia Rady nr 1407/2003 r.). Niesie to poważne konsekwencje związane z niemożnością przekazywania jakiejkolwiek pomocy aż do czasu uzyskania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej.    Oznaczałoby to z jednej strony kompromitację państwa, które nie jest w stanie wypełnić zobowiązań traktatowych dotyczących górnictwa węgla kamiennego, a z drugiej nieobliczalne konsekwencje dla całokształtu polskiej gospodarki paliwowo-energetycznej, mogące doprowadzić m.in. do strasznego wzrostu cen energii, importu węgla, energii elektrycznej, a także likwidację dużej części polskiego górnictwa węgla kamiennego.    Biorąc powyższe pod uwagę, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:    Kto i na jakiej podstawie stworzy listę kopalń rentownych i kopalń nierentownych (wg unijnych standardów)?    Kto opracuje obiektywne kryteria, jakie spełniać muszą jednostki produkcyjne, aby znaleźć się w przygotowywanych planach (dostępu do złóż, likwidacji)?    Kto podejmie decyzję, które kopalnie znajdą się w planie dostępu do złóż, a które przeznaczone będą do likwidacji (przypominam, że mają to być plany państw członkowskich, a nie plany spółek)?    Kto w sposób obiektywny i bezstronny policzy rzeczywiste koszty produkcji każdej jednostki produkcyjnej (kopalni)?    Kto będzie obliczać i prognozować, a następnie weryfikować parytety importowe węgla kamiennego (niezbędny element każdej umowy kupna/sprzedaży węgla)?    Kto poda szacunkowe wielkości produkcji tych jednostek, które będą przedmiotem planu zamknięcia?    Kto poda szacunkową wielkość produkcji jednostek tworzących plan dostępu do złóż?    Kto policzy szacunkowe kwoty pomocy dla poszczególnych kopalń zgodnie z rozporządzeniem Rady 1407/2002 r.?    Czy rząd rozważa możliwość wygospodarowania środków budżetowych na stworzenie funduszy pomocowych?    Kto przyjmie odpowiedzialność za potencjalne napięcia lub poważne niepokoje na Śląsku, związane z likwidacją kopalń nierentownych w przypadku braku akceptacji ww. planów przez Komisję Europejską?    Oczekuję na wyczerpujące, uzasadnione i odpowiedzialne odpowiedzi na postawione pytania.    Z poważaniem    Poseł Włodzimierz Czechowski    Warszawa, dnia 2 marca 2004 r.