Debaty sejmoweV Kadencja

Interpelacja w sprawie programu ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego poza granicami kraju

   Inicjatywa i koordynacja działań w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą należała do pełnomocnika rządu do spraw polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą - regulowały to rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1990 r. i z dnia 20 sierpnia 1996 r.    Zadania pełnomocnika na mocy rozporządzenia obejmowały szereg działań związanych z ochroną, ewidencją, a także z poszukiwaniem utraconych dóbr kultury polskiej. Miały także na celu udzielanie pomocy przy zabezpieczaniu i konserwacji dóbr kultury oraz wspieranie organizacji i instytucji emigracyjnych prowadzących działalność w zakresie nauki, kultury i ochrony dziedzictwa kulturalnego za granicą, wspieranie muzeów, bibliotek i archiwów. Komórką organizacyjną Ministerstwa Kultury, przy pomocy której pełnomocnik wykonywał swoje funkcje, było Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą.    Funkcję pełnomocnika pełnili kolejno prof. Wojciech Kowalski, prof. Tadeusz Polak i Stanisław Żurowski. Począwszy od czasu sprawowania tego urzędu przez prof. Polaka ranga pełnomocnika została podniesiona do wiceministra, co zdecydowanie ułatwiło jego pracę. Szczególnie widoczne było to w kontaktach ze wschodnimi partnerami (szereg dóbr kultury ważnych dla Polski i jej historii znajduje się w tym rejonie Europy), u których podobne instytucje posiadają rangę ministerialną. Rezultatami działań pełnomocnika i biura są liczne plany i realizacje zabiegów renowacyjnych zabytków architektury sakralnej i świeckiej, zwłaszcza na tzw. kresach południowo-wschodnich. Wielkim dziełem jest opis strat powstałych w wyniku działań wojennych wśród polskich kolekcji malarskich, a także starania o odzyskanie lub właściwe zabezpieczenie polskich dóbr kultury.    Obecnie zlikwidowano urząd pełnomocnika i obniżono rangę biura, co budzi niepokój o dalsze działania ministra właściwego w dziedzinie kultury i dziedzictwa narodowego.    Stąd też biorą się pytania:    1. Jakie są przyczyny obniżenia rangi instytucjonalnej spraw, którymi zajmował się pełnomocnik do spraw polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?    2. Jaki jest program rządu odnośnie do ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?    Poseł Kazimierz Michał Ujazdowski    Warszawa, dnia 30 listopada 2001 r.