Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji znowelizowanej ustawy o ustroju sądów powszechnych w dziedzinie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów za naruszanie zasady niezawisłości sędziowskiej w latach 1944-1989

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną przy piśmie z dnia 15 lutego 2002 r., SPS-0202-623/02, interpelację pana posła Kazimierza M. Ujazdowskiego w sprawie realizacji ustawy wprowadzającej szczególne zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów za naruszenie zasady niezawisłości sędziowskiej w latach 1944-1989 uprzejmie informuję, co następuje:    W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, którzy w latach 1944-1989 sprzeniewierzyli się niezawisłości sędziowskiej (DzU z 1999 r. nr 1, poz. 1, ze zm.) zarządzeniem z 26 lutego 1999 r. minister sprawiedliwości utworzył w strukturze organizacyjnej Departamentu Sądów i Notariatu wydział do spraw realizacji tej ustawy. W świetle jej przepisów oraz przepisów Kodeksu postępowania karnego i ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych uprawnienia ministra sprawiedliwości w zakresie inicjowania postępowania ograniczają się do możliwości badania spraw na wniosek i z urzędu oraz kierowania do rzecznika dyscyplinarnego żądania wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.    Należy podnieść, że charakter spraw objętych właściwością ww. ustawy dotyczy gwarantowanej przepisem konstytucji (art. 178) sfery niezawisłości sędziowskiej, poddanej z woli ustawodawcy ocenie z punktu widzenia jej naruszenia skutkującego sprzeniewierzeniem się sędziego tej zasadzie. Ciężar zarzutu stawianego w takim wypadku sędziemu powoduje konieczność wnikliwego badania każdej sprawy, co może wywołać w odbiorze społecznym wrażenie przewlekłości postępowań. Rozstrzygnięcie w każdej sprawie należy jednak tylko i wyłącznie do Sądu Dyscyplinarnego.    W Ministerstwie Sprawiedliwości zarejestrowano 138 spraw dotyczących zarzutu sprzeniewierzenia się niezawisłości sędziowskiej. Do rzeczników dyscyplinarnych w poszczególnych sądach apelacyjnych minister sprawiedliwości skierował 28 poleceń wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec 38 sędziów, przy czym polecenia te dotyczyły sędziów, którzy wydali orzeczenia w sprawach karnych.    Nie wszystkie z zarejestrowanych spraw mogły otrzymać bieg, gdyż w 18 ustalono, że żaden z orzekających sędziów, których niezawisłość wnioskodawcy kwestionowali, nie pozostaje już w służbie sędziowskiej bądź w stanie spoczynku, co wyklucza prowadzenie czynności w trybie ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. Wskazuje to na złożoność prowadzonych ustaleń w każdej sprawie, rzutującą na ilość toczących się postępowań.    Korzystając z uprawnienia zawartego w art. 2 powołanej ustawy, również Krajowa Rada Sądownictwa powiadomiła ministra sprawiedliwości o wystąpieniu do rzecznika dyscyplinarnego z żądaniem złożenia wniosku o wszczęcie postępowana dyscyplinarnego przeciwko 5 sędziom.    W Sądzie Dyscyplinarnym zapadł tylko jeden wyrok - uniewinniający sędziego od zarzutu sprzeniewierzenia się niezawisłości sędziowskiej. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny. Brak było w tej sprawie podstaw do wniesienia rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść obwinionego sędziego.    W 5 sprawach Sąd Dyscyplinarny podjął uchwały odmawiające wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w odniesieniu do 7 sędziów, pozostałe wnioski skierowane do tego sądu oczekują na rozstrzygnięcie. Wskazać w tym miejscu należy, że ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (DzU nr 98, poz. 1070, ze zm.) znowelizowała ustawę z dnia 3 grudnia 1998 r. o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów (...), zapewniając możliwość zakończenia wszystkich postępowań przez wprowadzenie przepisu, z którego wynika, że postępowanie dyscyplinarne w sprawach wymienionych w tej ustawie, wszczęte przed dniem 31 grudnia 2002 r., toczy się do czasu jego prawomocnego zakończenia. Znosi to obawę o pozostawienie wszczętych spraw bez rozpoznania, tym bardziej że na mocy wymienionej nowelizacji nie mają tu zastosowania (do dnia 31 grudnia 2002 r.) przepisy o przedawnieniu dyscyplinarnym.    Podzielając zawarte w interpelacji pana posła przekonanie o doniosłości przedstawionego zagadnienia i potrzebie zapewnienia warunków wykonania powołanej w treści interpelacji ustawy, pragnę wskazać, że Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania wynikające z nałożonych przez prawo obowiązków, jak również z przyznanych przez prawo kompetencji.    Z wyrazami szacunku    Minister    Barbara Piwnik    Warszawa, dnia 5 marca 2002 r.