Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wprowadzenia regulacji prawnych dotyczących zasad udzielania przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej odpłatnych świadczeń medycznych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pana Posła Jarosława Dudy, przesłaną przy piśmie znak: SPS-0202-10465/05 z 13 lipca 2005 r., w sprawie ˝wprowadzenia regulacji prawnych dotyczących zasad udzielania przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej odpłatnych świadczeń medycznych˝, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    W opinii Ministra Zdrowia, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, publiczny zakład opieki zdrowotnej będący świadczeniodawcą związanym umową z Narodowym Funduszem Zdrowia nie ma możliwości pobierania od ubezpieczonych opłaty za udzielone świadczenia opieki zdrowotnej.    W rządowym projekcie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druk sejmowy nr 2976) była zawarta propozycja przepisu art. 167, na podstawie którego ubezpieczony mógłby zrezygnować z korzystania z uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przepis ten nie znalazł się w uchwalonej w dniu 27 sierpnia 2004 r. ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135). Należy zatem uznać, iż ustawodawca, opowiadając się przeciwko proponowanej regulacji, wyraził swoją wolę w tej sprawie. W opinii Ministra Zdrowia pobieranie opłat za świadczenia zdrowotne jest sprzeczne z treścią art. 65 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przepisy tego artykułu ustawy określają podstawowe zasady, na jakich oparty jest system ubezpieczenia zdrowotnego określony w ustawie. Do tych zasad zaliczono:    1) równe traktowanie oraz solidarność społeczną;    2) zapewnienie ubezpieczonemu równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej i wyboru świadczeniodawców spośród tych świadczeniodawców, którzy zawarli umowę z Funduszem.    Konstrukcja ubezpieczenia zdrowotnego określona w ustawie zmierza do możliwie najpełniejszej realizacji wyżej przedstawionych zasad. Należy bowiem pamiętać, że obowiązkiem realizacji tych zasad nie są obarczone wyłącznie organy władzy publicznej, ale także świadczeniodawcy, którzy są związani węzłem obligacyjnym tak z Funduszem, jak i ze świadczeniobiorcami - o czym świadczy choćby treść art. 20 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.    Jednocześnie warto zauważyć, że działania mogą być uznane za wykroczenie, gdyż, zgodnie z art. 193 pkt 4 i 5 ww. ustawy, kto pobiera nienależne opłaty od ubezpieczonych za świadczenia objęte umową z Funduszem o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, podlega karze grzywny. Takiej samej karze podlega również ten, kto uniemożliwia lub ogranicza w poważnym stopniu dostęp świadczeniobiorców do świadczeń opieki zdrowotnej.    Kwestię pobierania opłat od osób ubezpieczonych należy również rozpatrywać w kontekście przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 z późn. zm.). Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej publiczny zakład opieki zdrowotnej udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych osobom ubezpieczonym oraz innym osobom, uprawnionym do tych świadczeń na podstawie odrębnych przepisów, nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością. Jednocześnie art. 34 ust. 1 tej ustawy stanowi, że przy ustalaniu wysokości opłaty za świadczenia zdrowotne udzielane ww. osobom stosuje się ceny urzędowe, jeżeli przepisy odrębne przewidują odpłatność za ich udzielanie. Przepisami odrębnymi są w tym przypadku przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które tylko w ściśle określonych przypadkach dozwalają na pobranie opłaty od świadczeniobiorcy (np.: art. 61 tej ustawy). Natomiast opłaty za świadczenia zdrowotne udzielane osobom nieuprawnionym ustala kierownik publicznego zakładu opieki zdrowotnej, w którym świadczenie jest udzielane, kierując się przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 stycznia 2000 r. w sprawie sposobu ustalania opłat za świadczenia zdrowotne udzielane przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej osobom nieuprawnionym do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 8, poz. 113). Kierownik publicznego zakładu opieki zdrowotnej ustala wysokość opłaty w oparciu o koszt własny sprzedaży świadczenia zdrowotnego, na który składa się suma jednostkowych kosztów własnych sprzedaży wszystkich nośników kosztów zużytych podczas jego udzielania. Skoro kierownik zakładu ma jedynie prawo ustalać opłaty za świadczenia udzielane osobom nieuprawnionym, to a contrario nie ma on takich uprawnień w stosunku do ubezpieczonych oraz innych osób uprawnionych do świadczeń na podstawie odrębnych przepisów. A zatem z porównania ww. przepisów ustawy wynika, iż brak jest przepisów, które dozwalałyby kierownikowi publicznego zakładu opieki zdrowotnej ustalić cennik na świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych.    W celu ujednolicenia interpretacji przepisów dotyczących pobierania przez publiczny zakład opieki zdrowotnej opłat za udzielanie świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych w skierowanym do Sejmu RP 24 maja 2005 r. projekcie ustawy o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej proponuje się nowe brzmienie art. 33 i 34 ustawy. Zgodnie z nim publiczny zakład opieki zdrowotnej udziela świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych świadczeń nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością, jeżeli odrębne przepisy przewidują odpłatność za ich udzielanie. Innym osobom publiczny zakład opieki zdrowotnej może udzielać odpłatnych świadczeń zdrowotnych, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Odpłatność za świadczenia zdrowotne określa w cenniku kierownik zakładu, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Uprawnienie do ustalania cen świadczeń przez kierownika zakładu dotyczy tylko świadczeń zdrowotnych udzielanych osobom nieuprawnionym (stanowiącym około 1% populacji) oraz osobom ubezpieczonym, oraz innym osobom uprawnionym, w przypadkach, gdy odrębne przepisy przewidują odpłatność za udzielenie świadczenia.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Zbigniew Podraza    Warszawa, dnia 2 sierpnia 2005 r.