Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opóźnień w realizacji Narodowego Programu Odbudowy i Modernizacji

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów Jerzego Buzka na interpelację posła Janusza Dobrosza w sprawie opóźnień w realizacji Narodowego Programu Odbudowy i Modernizacji (DSPR 4401-436/00) przekazuję poniższe informacje.    Sprawa odbudowy terenów dotkniętych powodzią znalazła się wśród priorytetów programowych działania rządu premiera Jerzego Buzka. Jako termin zakończenia głównych prac remontowych i modernizacyjnych ustalono połowę 2001 r.    Z upoważnienia premiera, realizację zadań wynikających z Narodowego Programu Odbudowy i Modernizacji nadzoruje szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.    Koordynacją zadań programu zajmuje się, powołane w strukturze kancelarii Biuro ds. Usuwania Skutków Powodzi. Do zadań biura należy m.in.:    - analiza planów odbudowy i modernizacji terenów dotkniętych powodzią,    - przygotowywanie propozycji programowych w dziedzinie usuwania skutków powodzi,    - przygotowywanie propozycji podziału środków przeznaczonych na usuwanie skutków powodzi,    - uruchamianie środków finansowych oraz kontrolowanie ich wykorzystania,    - koordynowanie działań ogniw administracji państwowej i samorządowej w dziedzinie usuwania skutków powodzi oraz współpraca z organizacjami pozarządowymi,    - wypracowywanie rozwiązań prawnych oraz opiniowanie projektów dokumentów związanych z usuwaniem skutków powodzi,    - gromadzenie i opracowywanie dokumentacji związanej z realizacją zadań w dziedzinie usuwania skutków powodzi,    - prowadzenie działalności informacyjnej w zakresie usuwania skutków powodzi,    - wdrażanie programów modernizacyjnych w jednostkach samorządu terytorialnego województw położonych w dorzeczach rzek Odry i Wisły.    Zasadnicze znaczenie dla pomyślnej realizacji przyjętych planów miały podjęte przez rząd ustalenia i decyzje w sprawach zabezpieczenia środków finansowych oraz sporządzenie rzetelnej oceny strat. Ocenę taką przeprowadzono w styczniu 1998 r. Według badań przeprowadzonych z udziałem Głównego Urzędu Statystycznego straty oszacowane zostały na 12,5 mld zł.    W połowie 2000 r., a więc w trzy lata po powodzi i na rok przed terminami realizacyjnymi określonymi w przyjętych planach, większa część zadań została wykonana.    Newralgiczne odcinki wałów i urządzenia techniczne o podstawowym znaczeniu dla bezpieczeństwa przeciwpowodziowego odbudowane zostały w latach 1997-1999. Obecnie trwają prace zabezpieczające na pozostałych odcinkach wymagających remontów i modernizacji. Na realizację zadań w tej dziedzinie przeznaczono do chwili obecnej 735 mln zł środków pochodzących z budżetu państwa.    Szczególna uwaga należy się rozpoczętym w 1998 r. i zaawansowanym już znacznie w wielu dziedzinach pracom nad stworzeniem osłony przeciwpowodziowej kraju, opartej na niezawodnym systemie monitorowania, prognozowania i ostrzegania oraz systemie niezbędnych urządzeń hydrotechnicznych, w tym zwłaszcza zbiorników retencyjnych.    Program budowy systemu osłony przeciwpowodziowej i ograniczenia zagrożenia obejmuje cztery bloki zagadnień:    - planowanie osłony przeciwpowodziowej zlewni, systemy informatyczne, modelowanie, planowanie dla zlewni Odry i Wisły,    - monitorowanie, prognozowanie i ostrzeganie w ramach Systemu monitoringu i osłony kraju - SMOK, budowa i uruchomienie telemetrycznej sieci pomiarowej (450 punktów pomiaru wody w rzekach, 520 punktów pomiaru opadów, 30 punktów pomiaru wód podziemnych, 60 automatycznych stacji meteorologicznych),    - odbudowę i modernizację budowli i urządzeń hydrotechnicznych - polder ˝Buków˝, zbiorniki ˝Czaniec˝, ˝Tresna˝, ˝Stronie Śląskie˝, ˝Mirsk˝ oraz obiekty ochrony przeciwpowodziowej miasta Kędzierzyn-Koźle (realizacja zadań inwestycyjnych ˝Stronie Śląskie˝ i ˝Mirsk˝ została zakończona w 1998 r., prace na obiektach ˝Czaniec˝, ˝Tresna˝ i ˝Kędzierzyn-Koźle˝ ukończone zostaną w 2000 r., zaś na polderze ˝Buków˝ w 2001 r.),    - stworzenie systemu działań w zakresie prewencji i ograniczenia ryzyka powodzi.    Na sfinansowanie tych zadań przeznaczono już blisko 400 mln zł.    Ponadto realizowane są tak znaczące inwestycje w gospodarce wodnej jak dokończenie budowy zbiorników wodnych ˝Topola˝ i ˝Kozielno˝ na Nysie Kłodzkiej i budowa kanału ulgi dla Opola (planowane zakończenie tych inwestycji - czerwiec 2001 r.). Przeznaczono na nie z budżetu państwa w latach 1999-2001 ogółem 357,7 mln zł.    Na zadania związane z usuwaniem skutków powodzi na rzekach i potokach będących w administracji regionalnych zarządów gospodarki wodnej przeznaczono w latach 1997-2000 ok. 500 mln zł. Ze środków tych realizowane są m.in. następujące zadania:    - remont dolnego stanowiska na zbiorniku ˝Nysa˝ na Nysie Kłodzkiej,    - odbudowa i modernizacja Węzła Szczytnickiego i Bartoszowickiego na Odrze,    - przygotowanie dokumentacji i warunków do rozpoczęcia budowy zbiorników wodnych ˝Kamieniec Ząbkowicki˝ na Nysie Kłodzkiej.    Równolegle prowadzone są prace nad:    - modernizacją systemu ochrony przeciwpowodziowej we Wrocławskim Systemie Wodnym,    - przygotowaniem dokumentacji i warunków do rozpoczęcia budowy zbiornika wodnego ˝Racibórz˝ na Odrze, jako pierwszoplanowej inwestycji w ramach tworzonego systemu zabezpieczenia przeciwpowodziowego,    - budową zbiornika wodnego ˝Świnna-Poręba˝ - inwestycji mającej istotne znaczenie dla ochrony przeciwpowodziowej dorzecza górnej Wisły, w tym również miasta Krakowa,    - rozwiązanie problemu bezpieczeństwa stopnia wodnego Włocławek.    Realizacja zadań w dziedzinie odbudowy i remontów wałów oraz budowy systemu zabezpieczeń w istotny sposób przyczyniła się do podniesienia stanu bezpieczeństwa przeciwpowodziowego kraju. Osiągnięcie zadowalającego poziomu w tym względzie będzie możliwe po zakończeniu realizacji programu osłony przeciwpowodziowej kraju.    Istotna rola i miejsce w tych pracach przypadnie przyjętemu przez rząd i skierowanemu do Sejmu ˝Programowi dla Odry 2006˝, który stanowi przykład rozwiązania kompleksowego, opartego na strategii łączącej w sobie cele zabezpieczenia przeciwpowodziowego, ochrony czystości wód i środowiska przyrodniczego z przywróceniem rzece funkcji gospodarczych (transport, energetyka, turystyka itp.). Doświadczenie zdobyte przy jego opracowaniu jest wartościowym wkładem do rozpoczętych prac nad podobnym w swym charakterze ˝Programem dla Wisły˝.    Zrealizowany został szeroki program pomocy socjalnej dla powodzian w postaci zapomóg ustawowych, zasiłków celowych, zasiłków na wyprawki szkolne dla dzieci, środków na dożywianie dzieci i organizację kolonii, tzw. zasiłku ˝opałowego˝ wspierającego finansowo akcję osuszania mieszkań, akcje darów współorganizowane z organizacjami społecznymi i charytatywnymi.    Przy udziale i pomocy państwa, świadczonej w różnych formach (zapomogi, ulgi podatkowe, dopłaty do oprocentowania kredytów, ułatwienia budowlane i inne), wyremonotowanych zostało 90% mieszkań i budynków mieszkalnych (40 450 spośród 44 944). Na mocy ustawy z dnia 8 lipca 1999 r. (DzU nr 62, poz. 690) w sprawie dopłat do oprocentowania kredytów bankowych udzielonych na usuwanie skutków powodzi - stanowiącej przykład systemowego rozwiązania, które służyć będzie także w przyszłości - wznowiona została pomoc kredytowa na odbudowę i remonty zniszczonej substancji mieszkaniowej. Z kredytów preferencyjnych oprocentowanych w wysokości 2% w skali roku skorzystało blisko 16 tys. powodzian, a łączna kwota udzielonych kredytów wyniosła prawie 400 mln zł). W pierwszej połowie 1998 r. dokonano zakupu 10 000 osuszaczy kompensacyjnych, z powodzeniem wykorzystanych w powszechnej akcji osuszania zawilgoconych domów.    Reaktywowano działalność produkcyjną tysięcy przedsiębiorstw. Z różnorodnej pomocy państwa w formie ulg i odroczeń podatkowych, doradztwa gospodarczego, nieoprocentowanych, umarzalnych pożyczek i kredytów preferencyjnych skorzystało kilka tysięcy przedsiębiorstw. Wiele z nich dobrze wykorzystało zaoferowane środki pomocowe, przeznaczając je na modernizację i rozbudowę zakładów.    Znaczącą pomoc uzyskali rolnicy w procesie odbudowy swych gospodarstw i przywracania utraconych zdolności produkcyjnych. Złożyły się na nią tzw. zapomogi zbożowe (łączna kwota zapomóg wyniosła 184,3 mln zł), kredyty klęskowe oprocentowane w wysokości ok. 4% (skorzystało z nich ponad 12 000 rolników). Łączna wartość kredytów osiągnęła kwotę 175 mln zł.    Uszkodzone linie energetyczne i sieć łączności telefonicznej wymieniono na lepsze i nowocześniejsze.    W ok. 70% wykonane zostały zadania w dziedzinie odbudowy infrastruktury komunikacyjno-transportowej. Uszkodzone drogi i ulice otrzymały nowe nawierzchnie, odbudowano większość uszkodzonych mostów, w miejsce zniszczonych powstały nowe. Łącznie na zadania w tej dziedzinie przeznaczono ponad 500 mln zł.    Dobiegają końca prace remontowe prowadzone na ostatnich już spośród zniszczonych przez powódź obiektach oświatowych, służby zdrowia, sportu, turystyki i kultury.    Znaczna część gmin (miejskich i wiejskich) dotkniętych przez powódź zameldowała już o zakończeniu usuwania jej skutków, odbudowaniu zniszczonej i wyremontowaniu uszkodzonej infrastruktury komunalnej. Zadania własne gmin w tym zakresie dofinansowane zostały kwotą 1,5 mld zł z budżetu państwa.    Na przytoczone tu w największym skrócie cele i zadania związane z likwidacją skutków ˝powodzi tysiąclecia˝ oraz budową systemu zabezpieczenia przeciwpowodziowego państwa i obywateli, rząd RP przeznaczył z budżetu państwa w latach 1997-2000 blisko 6 mld zł. Szczegółowe dane o usuwaniu skutków powodzi zawiera Informacja o działaniach rządu na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa państwa i obywateli na wypadek klęski powodzi oraz przeciwdziałania jej skutkom (druk sejmowy nr 1861).    W związku z pytaniem dotyczącym pomocy zagranicznej informuję, że pomoc świadczona Polsce przez organizacje międzynarodowe przybiera najczęściej formę pomocy technicznej (wizyty ekspertów, ekspertyzy, przygotowanie projektów) lub kredytów udzielanych na preferencyjnych warunkach.    Obecnie Polska jest członkiem blisko 70 organizacji międzynarodowych. Największa z nich, ONZ, to zbiór kilkudziesięciu programów i instytucji wyspecjalizowanych. Z udziału w tej formie współpracy wielostronnej kraje członkowskie wynoszą różne korzyści. Obok wymiany doświadczeń i informacji, wypracowania norm, standardów i konwencji międzynarodowych, udziału w formułowaniu i realizacji ogólnych programów są to również korzyści wymierne, polegające na korzystaniu z pomocy technicznej na rzecz rozwoju w dziedzinie gospodarczej, społecznej, ochrony środowiska czy pomocy humanitarnej.    Agendy rządowe biorą czynny udział we współpracy wielostronnej za pośrednictwem MSZ lub bezpośrednio w takich dziedzinach jak ochrona zdrowia (WHO), nauka, kultura i oświata (UNESCO), produkcja rolna (FAO), zatrudnienie (ILO), ochrona środowiska (UNEP), rozwój osiedli ludzkich (Habitat) itd.    System NZ kontynuuje wsparcie dla Polski, podejmując szereg działań finansowych przez swoje agendy, a także z innych, w tym bilateralnych, źródeł międzynarodowych. Doświadczenie, szeroka wiedza i nowoczesne metody zarządzania i wdrażania pomocy rozwojowej, skumulowane w poszczególnych organizacjach systemu NZ, pozwalają na realizację i upowszechnienie w Polsce cennych projektów z różnych dziedzin życia społecznego i gospodarczego. Ze strony ONZ przedsięwzięcia te koordynowane są przez Program NZ ds. Rozwoju (UNDP), posiadający od 1990 r. swoje biuro w Warszawie. Działalność tej organizacji obrazuje broszura pt. ˝UNDP - 10 lat w Polsce˝. Program UNDP zaangażowany był m.in. w akcję pomocową w Polsce, związaną z powodzią w 1997 r. Obecnie realizowany jest program współpracy z UNDP na lata 1997-2000, na łączną sumę około 8 mln USD, z czego finansowanie bezpośrednio z UNDP wynosi ponad 1,5 mln USD, a z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska (GEF) - 1,4 mln USD. (Polska korzysta również ze środków GEF bez pośrednictwa UNDP). Program ten obejmuje zagadnienia związane z usprawnieniem zarządzania, przeciwdziałania negatywnym skutkom społecznym transformacji i restrukturyzacji przemysłu i gospodarki, racjonalizacją polityki ochrony środowiska i eksploatacji zasobów naturalnych oraz popularyzowaniem i rozwijaniem zintegrowanych programów rozwoju Śląska i niektórych innych regionów kraju.    Przy pomocy środków budżetu regionalnego UNESCO i źródeł pozabudżetowych tej organizacji finansowana jest działalność Międzynarodowego Centrum Badań Gęstej Plazmy Namagnetyzowanej, Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie i Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie.    We współpracy z FAO realizowane są programy badawcze Instytutu Żywienia i Żywności w Warszawie. Kontynuowana jest współpraca z biurem UNIDO (Organizacja ONZ ds. Rozwoju Przemysłowego) w Warszawie w zakresie promocji polskiej technologii w krajach rozwijających się oraz wdrażania nowoczesnych metod zarządzania w przemyśle.    Kontynuowane są działania mające na celu zwiększenie zainteresowania Światowego Programu Żywnościowego (WFP) zakupem towarów i usług transportowych w Polsce w związku z programem pomocy humanitarnej świadczonej przez tę organizację.    Największym dawcą bezzwrotnej pomocy finansowej dla Polski jest Unia Europejska. Oprócz funkcjonującego od kilku lat programu PHARE w roku 2000 rozpoczyna się w Polsce realizacja dwóch programów przedakcesyjnych: ISPA i SAPARD, których celem jest udzielenie pomocy w przygotowaniu Polski do członkostwa w Unii. Program ISPA dotyczy ochrony środowiska i dużych projektów infrastrukturalnych, a program SAPARD rozwoju regionów wiejskich.    Warunkiem otrzymania pomocy ze środków ww. programów jest przedstawienie stosownych projektów w dziedzinach, których dotyczą te programy, oraz zapewnienie ich współfinansowania. Bardziej szczegółowe informacje na temat środków pomocowych z programów PHARE, ISPA i SAPARD zawarte są w załączonym materiale przedstawicielstwa RP w Brukseli i notatce informacyjnej dotyczącej programu PHARE*).    Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów    Maciej Musiał    Warszawa, dnia 19 września 2000 r.