Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie problemów finansowych władz samorządowych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przez pana marszałka, przy piśmie nr SPS-0202-3622/00, interpelacją pani poseł Izabelli Sierakowskiej, z dnia 27 marca 2000 r., w sprawie problemów finansowych władz samorządowych, uprzejmie informuję, że źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego określa ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983 z późn. zm.). Zgodnie z tą ustawą źródłami dochodów jednostek samorządu terytorialnego są dochody własne, subwencja ogólna oraz dotacje celowe z budżetu państwa na zadania określone ustawami. Zarówno dochody z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz od osób prawnych, jak i część wyrównawcza oraz podstawowa subwencji ogólnej, ustalone są odpowiednio dla każdej z jednostek w sposób określony wyżej wymienioną ustawą. Natomiast wysokość części drogowej, oświatowej i rekompensującej subwencji ogólnej ustalana jest w oparciu o kryteria wynikające z rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy.    Na wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, a także na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego zostały zaplanowane w budżetach wojewodów dotacje celowe. Wydatki na te dotacje kalkulowane były tak, jak wydatki na podobne zadania realizowane przez administrację rządową, z uwzględnieniem środków na podwyżki wynagrodzeń.    W ustawie budżetowej na rok 2000 dla jednostek samorządu terytorialnego zostały zaplanowane w budżetach wojewodów dotacje celowe w łącznej wysokości 11 871 087 tys. zł, co stanowi 79,2% planu wydatków ujętych w budżetach wojewodów. Z kwoty tej przypada na realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego zadania:    - z zakresu administracji rządowej - 8 180 195 tys. zł (tj. 54,6% wydatków zaplanowanych w budżetach wojewodów),    - zadania własne - 3 416 811 tys. zł (tj. 22,8% wydatków zaplanowanych w budżetach wojewodów),    - zadania realizowane na podstawie porozumień z organami administracji rządowej - 274 081 tys. zł (tj. 2,8% wydatków zaplanowanych w budżetach wojewodów).    Z łącznej kwoty dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego, wynoszącej 11 871 087 tys. zł, na finansowanie zadań bieżących, klasyfikowanych w dziale 86 - Opieka społeczna, zaplanowana została kwota 4 423 562 tys. zł. Dotacje w tym dziale przeznaczone są na:    - zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez gminy i powiaty - 2 767 107 tys. zł,    - zadania własne gmin, powiatów i samorządów województw - 1 656 455 tys. zł.    W ramach dotacji celowych na zadania z zakresu administracji rządowej, realizowane przez gminy i powiaty, finansowane są głównie:    - świadczenia pieniężne z pomocy społecznej - 1 537 684 tys. zł,    - działalność ośrodków pomocy społecznej - 429 149 tys. zł,    - zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne i wychowawcze wypłacane przez ośrodki pomocy społecznej - 171 187 tys. zł,    - pomoc pieniężna dla rodzin zastępczych - 408 500 tys. zł.    W ramach dotacji celowych na bieżące zadania własne powiatów i samorządów województw przeznaczono m.in. na:    - dofinansowanie działalności domów pomocy społecznej - 1 183 252 tys. zł,    - prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych - 470 014 tys. zł.    Dotacje dla jednostek samorządu terytorialnego, przeznaczone dla działu 86 - Opieka społeczna, w toku realizacji budżetu zostaną zwiększone o kwoty ujęte w rezerwach celowych, przeznaczonych głównie na:    - dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych - 550 000 tys. zł,    - zasiłki z pomocy społecznej - 312 883 tys. zł,    - dożywianie uczniów - 76 153 tys. zł,    - uzupełnienie środków na składki na ubezpieczenia zdrowotne za osoby pobierające świadczenia z pomocy społecznej - 43 650 tys. zł,    - działalność placówek opiekuńczo-wychowawczych - 68 000 tys. zł,    - rodziny zastępcze - 62 000 tys. zł.    Podziału rezerw celowych, z przeznaczeniem na poszczególne województwa, dokonuje minister finansów, na wniosek ministra pracy i polityki społecznej, opracowany na podstawie wniosków zgłaszanych przez wojewodów. Natomiast podziału dotacji na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego w ramach kwot dotacji przyznanych dla województw dokonują samodzielnie wojewodowie.    Poza wyżej wymienionymi dotacjami celowymi na pomoc społeczną w budżetach wojewodów w dziale 85 - Ochrona zdrowia zaplanowane zostały dotacje celowe przeznaczone na zadania realizowane przez powiaty na podstawie porozumień z organami administracji rządowej, tj. na opłacenie składek na ubezpieczenia zdrowotne oraz świadczenia dla osób nieobjętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego (252 287 tys. zł). W toku realizacji budżetu dotacje te zostaną zwiększone o środki zaplanowane w rezerwach celowych, z przeznaczeniem na uzupełnienie środków na składki na ubezpieczenia zdrowotne za bezrobotnych bez prawa do zasiłku, tj. o 240 400 tys. zł.    W rezerwach celowych zostały również zaplanowane dotacje na:    - wspieranie lokalnych programów restrukturyzacyjnych - 60 620 tys. zł,    - program działań osłonowych i restrukturyzacyjnych w ochronie zdrowia - 148 296 tys. zł,    w których podziale będą partycypować samorządy.    Ponadto, zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zostały utworzone rezerwy poszczególnych części subwencji ogólnej, a mianowicie:    - części oświatowej - dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego, w kwocie 192 774 tys. zł,    - części drogowej - dla powiatów i województw, w kwocie 231 600 tys. zł,    - części podstawowej - dla gmin, w kwocie 70 796 tys. zł.    Podział tych rezerw następuje w trybie określonym w tej ustawie, tj. po zasięgnięciu opinii strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.    Pragnę poinformować również pana marszałka, iż z wymienionych w interpelacji pani poseł pozwów sądowych przeciwko rządowi RP, składanych przez władze samorządowe w związku z niewywiązywaniem się przez administrację rządową z ustawowych zobowiązań, do Ministerstwa Finansów, w listopadzie 1999 r., wpłynął jedynie pozew Zarządu Miasta na prawach powiatu Jelenia Góra o zasądzenie na rzecz miasta 8 074 600 zł na zwiększenie dotacji w działach:    - Oświata i wychowanie - o 6 553 600 zł, z tego na wynagrodzenia osobowe i pochodne 4 533 600 zł oraz na remonty i inwestycje 2 000 000 zł,    - Kultura i sztuka - o 1 431 000 zł,    - Opieka społeczna - o 90 000 zł dla Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności.    Przygotowana przez Ministerstwo Finansów odpowiedź na pozew została przedstawiona w dniu 8 grudnia 1999 r. podczas przesłuchania z udziałem przedstawicieli Zarządu Miasta na prawach powiatu Jelenia Góra i przedstawiciela Departamentu Prawnego Ministerstwa Finansów. Z uwagi na zbyt ogólne uzasadnienie do pozwu, Zarząd Miasta na prawach powiatu Jelenia Góra został zobowiązany do opracowania szczegółowego uzasadnienia i przesłania go do ministra finansów. Uzasadnienie to do tej pory nie wpłynęło, nie podano również do wiadomości terminu następnej rozprawy.    Ponadto uprzejmie informuję, iż ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983 z późn. zm.) będzie obowiązywała do końca 2000 roku. Zgodnie z art. 64 tej ustawy Rada Ministrów przedłoży Sejmowi i Senatowi do dnia 31 maja 2000 r. informację o skutkach obowiązywania ustawy wraz z propozycjami niezbędnych zmian. W związku z powyższym w Ministerstwie Finansów trwają obecnie prace nad opracowaniem analizy sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego za rok 1999, która pozwoli na obiektywną ocenę faktycznego stanu finansów tych jednostek po pierwszym roku funkcjonowania reformy administracyjnej, jak również nad projektem nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.    Ostateczne propozycje nowych rozwiązań systemu finansowania jednostek samorządu, które będą przedłożone parlamentowi, zostaną wcześniej skonsultowane z przedstawicielami strony samorządowej.    Ponadto pragnę zauważyć, iż obowiązująca ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zapewniła udział strony samorządowej przy opracowywaniu przepisów wykonawczych do tej ustawy, jak również przy podejmowaniu przez ministra finansów decyzji o podziale rezerw subwencji ogólnej.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jerzy Miller    Warszawa, dnia 21 kwietnia 2000 r.