Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie warunków przystąpienia Polski do NATO

   W odpowiedzi na pismo nr SPS-0202-1156/98 z dnia 26 listopada 1998 r. w sprawie interpelacji pana posła Jana Kulasa wyjaśniam, co następuje:    Jakie podstawowe działania i prace wykonało Ministerstwo Spraw Zagranicznych w okresie rządu J. Buzka w kwestii przystąpienia Polski do NATO?    1. 16 grudnia 1997 r. ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich Sojuszu podpisali w Brukseli Protokoły Akcesyjne dla Polski, Czech i Węgier. Protokoły te stanowiły przedmiot ratyfikacji w parlamentach krajów ˝16˝ w roku 1998. Proces ten formalnie zakończyło przesłanie przez te państwa dokumentów ratyfikacji do depozytariusza Traktatu Waszyngtońskiego - rządu Stanów Zjednoczonych.    Ratyfikacja Protokołów oznaczała dla MSZ wzmożony wysiłek dyplomatyczny związany nie tylko z obserwacją procesu, ale także, poprzez odpowiednio przygotowane kampanie informacyjne i lobbingowe, wpływanie na jego tempo. Pozytywny wpływ naszych placówek na parlamenty i rządy państw Sojuszu odnotowaliśmy przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, Islandii, Belgii i Hiszpanii.    2. W ślad za rozpoczęciem procesu ratyfikacji MSZ przygotowało do ratyfikacji inne umowy międzynarodowe, wchodzące w tzw. prawny dorobek sojuszu. Ich przyjęcie pozwoli na sprawne funkcjonowanie Polski w Sojuszu.    3. W ciągu całego roku trwały intensywne przygotowania do członkostwa. Strona polska na mocy decyzji Rady Północnoatlantyckiej z września ub. r. uczestniczy w pracach komitetów i grup roboczych Sojuszu. Stale rośnie zakres tematyczny oraz intensywność współpracy, zwłaszcza w formule ˝16+3˝. Do najważniejszych obecnie zadań zaliczyć można aktywny udział Polski w dyskusji i pracach nad modyfikacją Koncepcji Strategicznej Sojuszu.    4. W związku z bliską akcesją zwiększona została obsada m.in. naszego przedstawicielstwa przy NATO i UZE w Brukseli. Będziemy je nadal sukcesywnie i adekwatnie do rosnących potrzeb rozbudowywać.    5. MSZ prowadził w ciągu tego roku stały monitoring przygotowań struktur państwa do integracji z Sojuszem Północnoatlantyckim. Uruchomione zostały stałe konsultacje międzyresortowe w celu koordynacji działań w najważniejszych dziedzinach związanych z integracją. Utworzony Zespół Międzyresortowy zajmował się kwestią przygotowania prawnego, wojskowego, ochrony informacji niejawnych Sojuszu oraz technicznego i organizacyjnego zaplecza współpracy z Sojuszem.    Przedstawiciel MSZ wchodzi również w skład powołanego 13 listopada br., w ramach Komitetu do Spraw Obronnych Rady Ministrów, Zespołu ds. oceny realizacji zadań w procesie integracji RP z NATO.    Na ile uzasadnione są obawy o koszta finansowe przystąpienia Polski do NATO? Jakie środki finansowe trzeba będzie wyasygnować w roku budżetowym 1999, a jakie szacunkowo w najbliższych 2-3 latach?    Z chwilą przystąpienia do Sojuszu Polska powinna w pełni i bez wyjątków uczestniczyć w budżecie cywilnym i wojskowym NATO. Udział Polski wyniesie odpowiednio 2,84% budżetu cywilnego, 2,97% budżetów wojskowego i 2,487% inwestycyjnego (NSIP). Oczywiście składki za rok 1999 pokryte zostaną proporcjonalnie do okresu członkostwa RP w tym roku (np. przy założeniu, iż członkostwo w Sojuszu uzyskamy w kwietniu, składki roczne opłacimy w wysokości 3/4 należności rocznych). Oczekuje się, że kraje zaproszone będą po akcesji uczestniczyły w finansowaniu wszystkich rozpoczętych programów, zobowiązań i innych wydatków budżetu cywilnego NATO, tak jak inni członkowie Sojuszu. Wstępnie na rok 1999 budżet cywilny organizacji wyniesie 6,1 mld BEF. Polską składkę do budżetu wniesie MSZ, który jest jednocześnie dysponentem części rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na ten cel.    Ministerstwo Obrony Narodowej posiada również zagwarantowane, odpowiednie środki przeznaczone na uiszczenie składki do budżetu wojskowego NATO.    W przypadku budżetu NSIP nasze obciążenia finansowe będą wynikały z przyjętych programów inwestycyjnych. Nie będziemy więc zmuszeni do współfinansowania programów, których jako członek NATO nie zatwierdziliśmy wcześniej. Obciążenia z tego tytułu będą więc systematycznie rosły z roku na rok, maksymalnie do 2,847% całego budżetu NSIP. Osiągnięcie tego poziomu uzależnione będzie jednak od sprawności uzgadniania i wdrażania wspólnych procedur przetargowych i zawierania kontraktów. Pełna kontrybucja Polski do wszystkich budżetów NATO - co z pewnością nie nastąpi w 1999 r. - szacunkowo wyniesie ok. 45 mln USD rocznie. Uwzględniając jednak potrzeby inwestycyjne we wspólną infrastrukturę Sojuszu na terenie Polski, zakładać możemy, iż będziemy jednocześnie znaczącym odbiorcą pomocy finansowej w tym zakresie (znacząca część budżetu NSIP zostanie przeznaczona na rozwój infrastruktury na terytorium nowych członków).    Oczywiście bezpośrednie koszty naszej akcesji nie oddają w pełni wszystkich finansowych konsekwencji przystąpienia do Sojuszu. Jednakże podkreślić należy, iż koszty restrukturyzacji i modernizacji naszych sił zbrojnych i tak musimy ponieść. Lepiej i taniej robić to w ramach sojuszniczego systemu niż samodzielnie.    Jakie zabiegi i działania podejmie MSZ, aby ułatwić i poprzeć przystąpienie do NATO naszych wschodnich sąsiadów (Litwa, Łotwa, Estonia i Ukraina)?    Jesteśmy przekonani, iż po przyjęciu Polski, Czech i Węgier NATO zachowa swój otwarty charakter, a kwestia kolejnego etapu rozszerzenia stanowić będzie przedmiot rozważań Sojuszu w 1999 r. Teza o otwartości Sojuszu, jako czynniku umacniającym stabilność na kontynencie, znajdzie się też w nowej Koncepcji Strategicznej NATO.    W przyszłości, jako członek NATO, będziemy wspierać dążenia państw aspirujących do członkostwa w Sojuszu, w tym przede wszystkim naszych sąsiadów - Litwy i Słowacji. Nasze działania w tym zakresie będą obejmować nie tylko polityczne deklaracje i werbalne poparcie dla dążeń tych krajów. Doświadczenia zdobyte w okresie integracji z NATO będziemy przekazywać tym państwom zarówno w ramach konsultacji na wszystkich szczeblach, jak i praktycznej współpracy bilateralnej oraz w ramach Programów Partnerstwa dla Pokoju i Rady Partnerstwa Euroatlantyckiego (EAPC). Chcemy, aby współpraca ta była ukierunkowana przede wszystkim na wspieranie procesu reform strukturalnych pozwalających spełnić kryteria członkostwa w Sojuszu. Obecnie plany pracy przyjęte w ramach PdP i EAPC pozwalają na indywidualizację - w zależności od potrzeb i aspiracji danego kraju - poszczególnych programów i przedsięwzięć. Dlatego też chcemy zachęcać te państwa do jak najszerszego ich wykorzystania. Będziemy także starali się wpłynąć na stanowisko Sojuszu w sprawie wypracowania szczegółowej koncepcji tej współpracy.    Chcemy też, w miarę swoich możliwości, wspierać i włączać się we współpracę NATO z Ukrainą. Jest to naszym zdaniem jeden z najważniejszych czynników budowy bezpieczeństwa europejskiego.    W jakim stopniu możemy być przekonani, że Rosja bezwarunkowo i bez zastrzeżeń wyrazi ˝zgodę˝ na włączenie Polski do Paktu Północnoatlantyckiego? Jakie obecnie stanowisko zajmie Rosja w kwestii przystąpienia do NATO najbliższych wschodnich sąsiadów?    Decyzja o akcesji Polski do Sojuszu Północnoatlantyckiego zapadła po zakończeniu rozmów akcesyjnych i podpisaniu 16 grudnia 1997 r. Protokołów o Akcesji. Została ona ostatecznie potwierdzona przez ich ratyfikację przez rządy i parlamenty wszystkich państw członkowskich Sojuszu. Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego jest organizacją suwerennych państw, a decyzja o przystąpieniu do NATO była suwerenną decyzją Rzeczypospolitej Polskiej. Kierując się tą samą zasadą, uważamy, że nie wolno wykluczać a priori przyszłego członkostwa w NATO żadnego państwa ani podejmować żadnych zobowiązań w tej sprawie wobec państw trzecich.    Zdajemy sobie sprawę z tego, iż stanowisko Rosji wobec perspektywy dalszego rozszerzania Sojuszu pozostaje negatywne, jednakże nie powinno być ono czynnikiem wpływającym na ocenę państw kandydujących do członkostwa oraz kontynuację polityki ˝otwartych drzwi˝ do NATO.    Polska respektuje cele i zasady przyświecające współpracy NATO - Rosja, realizowanej w oparciu o Akt Stanowiący z maja 1997 r. Jako członek Sojuszu będziemy sprzyjali rozwojowi współpracy NATO z Rosją oraz inicjatywom służącym bezpieczeństwu i współpracy w Europie. Chcemy mieć w Rosji partnera skłonnego do dialogu i współpracy.    Kiedy najpóźniej Polska zostanie włączona do NATO? W jakim stopniu przyjęcie Polski do NATO przyspieszy proces przystąpienia naszego kraju do Unii Europejskiej?    Intencją rządu RP jak i NATO jest, aby akcesja Polski do Sojuszu nastąpiła jeszcze przed szczytem waszyngtońskim (23-25 kwietnia br.). Zostało to oficjalnie potwierdzone w trakcie ministerialnej sesji Rady Północnoatlantyckiej w Brukseli 8 grudnia br.    Członkostwa w NATO nie postrzegamy jako zakończenia procesu włączania Polski do struktur bezpieczeństwa europejskiego. Przeciwnie, jest to dopiero początek drogi prowadzącej do pełnej realizacji priorytetu polskiej polityki zagranicznej, jakim jest pełna integracja z NATO i uzyskanie członkostwa w Unii Europejskiej oraz w Unii Zachodnioeuropejskiej.    Integrację z Unią Europejską postrzegamy jako proces autonomiczny, rządzący się własną dynamiką. Z pewnością jednak możemy stwierdzić, iż fakt uznania przez państwa NATO, iż Polska wypełniła kryteria członkostwa Sojuszu, już wpłynął pozytywnie na ocenę naszego kraju, m.in. przy podjęciu decyzji o zaproszeniu do negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską.    W przyszłości - jako członek NATO, a wkrótce potem członek stowarzyszony Unii Zachodnioeuropejskiej - zaznaczymy także swoją obecność w kształtowaniu Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa Unii Europejskiej.    Minister    Bronisław Geremek    Warszawa, dnia 15 grudnia 1998 r.