Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opłacalności produkcji rolnej i zapewnienia rolnikom należnych im dochodów

   W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 6 lipca 1997 r. znak: SPS-0202-814/98 interpelacją posła Witolda Deręgowskiego w sprawie opłacalności produkcji rolnej i zapewnienia rolnikom należnych im dochodów - uprzejmie informuję, co następuje.    Ad 1-3. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa umowy kontraktacyjne zawierane pomiędzy producentami rolnymi a zakładami przetwórstwa rolno-spożywczego są dobrowolnymi umowami cywilnoprawnymi, dochodzącymi do skutku przez zgodne oświadczenie woli stron. Organy administracji rządowej nie mogą przymusić żadnej ze stron do zawarcia umowy kontraktacyjnej, jak również nie mogą wpływać na treść tych umów. Stosownie do postanowień art. 613 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu uzgodnioną ilość produktów rolnych, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w ustalonym terminie i zapłacić umówioną cenę. Wybór kontraktującego oraz negocjowanie warunków i treści umów kontraktacyjnych leży w gestii samych rolników, a także związków zawodowych i organizacji rolniczych, w tym izb rolniczych. Uwzględniając zasady funkcjonowania gospodarki rynkowej i obowiązujące uregulowania prawne, a także dobrowolny charakter umów kontraktacyjnych, udział organizacji rolniczych, zwłaszcza związków branżowych i izb rolniczych w negocjowaniu warunków umów kontraktacyjnych jest bardzo pożądany i rokuje większe szanse ochrony interesów producentów rolnych, jednakże nie może być obligatoryjnie narzucony decyzjami władz centralnych. Konsultowanie treści negocjowanych umów kontraktacyjnych, czy też ich parafowanie przez izby rolnicze możliwe jest w przypadku udzielonych przez rolników pełnomocnictw do reprezentowania ich interesów wobec zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego lub jednostek obrotu artykułami rolnymi. Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej dostrzegając potrzebę i pozytywne aspekty tworzenia wzajemnie korzystnych, partnerskich i trwałych powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami przemysłu rolno-spożywczego i rolnikami, w zasadach udzielania preferencyjnych kredytów na przedsięwzięcia inwestycyjne w rolnictwie i przetwórstwie rolno-spożywczym uwarunkowało uzyskanie tego kredytu od zawarcia wstępnych wieloletnich umów kontraktacyjnych przez rolników z zakładami przetwórstwa rolno-spożywczego na zbyt produktów rolnych oraz przez korzystające z kredytów preferencyjnych zakłady przetwórcze z rolnikami na dostawę surowców do produkcji.    Ponadto dla zachowania wpływu rolników na funkcjonowanie zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego zabezpieczony został ustawowo udział rolników - dostawców w prywatyzacji tych zakładów. Równocześnie w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej podejmowane są działania w kierunku stworzenia uregulowań prawnych i wsparcia finansowego grup producenckich, zarówno w zakresie ich aktywnego udziału w tworzeniu rynków hurtowych, jak i podejmowania przedsięwzięć w zakresie przechowywania i standaryzacji produktów rolnych (w ramach rynków pierwotnych), co powinno przyczynić się do wzrostu jakości produktów rolnych i podniesienia konkurencyjności polskiej żywności. Aktywne uczestnictwo producentów rolnych na rynku i przejęcie przez nich także części marż handlowych prowadzić powinno do zwiększenia opłacalności produkcji rolnej.    Ad 4. Kwota dopłat do oprocentowania kredytów obrotowych na cele rolnicze w projekcie budżetu poprzedniej koalicji została ustalona na poziomie zapewniającym praktycznie tylko pokrycie skutków finansowych z tytułu kredytów udzielonych w 1997 r. na zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej i na skup surowców rolnych. Powyższe założenie stwarzało zagrożenie całkowitej blokady uruchomienia w 1998 r. preferencyjnych kredytów obrotowych dla rolników oraz zaprzestania udzielania nowych kredytów preferencyjnych dla podmiotów przetwórstwa spożywczego skupujących surowce rolne.    W celu usunięcia tego zagrożenia w pierwszym okresie działania nowej koalicji wprowadzono niezbędne korekty w obowiązujących rozwiązaniach, w tym m.in.:    1) zmieniono normę kredytu dla rolników do poziomu równowartości 6 q żyta na 1 ha UR (rozporządzenie Rady Ministrów z 25 listopada 1997 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania dopłat do oprocentowania kredytów na cele rolnicze - DzU nr 144, poz. 964),    2) parlament obniżył górną granicę oprocentowania kredytów bankowych na cele rolnicze z 1,2 stopy redyskontowej weksli do 1,15 (ustawa z 4 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych - DzU nr 158, poz. 1044), a następnie z inicjatywy Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w negocjacjach z bankami przeprowadzonych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, obniżono oprocentowanie tych kredytów do 1,11,    3) zwiększono kwotę środków budżetowych na dopłaty do oprocentowania kredytów na cele rolnicze, przewidzianą na 1998 r. w projekcie ustawy budżetowej.    Wpływ na dalsze złagodzenie niedoboru środków na dopłaty do oprocentowania wyżej wymienionych kredytów miało obniżenie przez NBP stopy redyskonta weksli z 24,5% do 23,5% z dnia 21 maja br. oraz z 23,5% do 21,5% z dniem 17 lipca br.    W pierwszej kolejności środki budżetowe zostały skierowane na dopłaty do oprocentowania kredytów zaciągniętych w 1997 r. na zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji rolnej oraz na skup i przechowywanie produktów rolnych z ubiegłorocznych zbiorów, aby zapewnić wywiązanie się ze zobowiązań wynikających z już podpisanych umów. Dostępność do nowo uruchamianych w 1998 r. kredytów dla rolników na zakup rzeczowych środków obrotowych do produkcji rolnej, przy obniżonej normie z równowartości 10 q żyta na 1 ha UR do 6 q, tj. z 348,8 zł/ha do 225,9 zł/ha, nie powinna być mniejsza niż w 1997 r. Równocześnie zakres kredytowania skupu ze zbiorów 1998 r. został utrzymany według zasad obowiązujących w 1997 r.    Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określiło i przekazało Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa limit dopłat do oprocentowania nowo uruchamianych kredytów w 1998 r. na skup płodów rolnych ze zbiorów br. (uruchamianych na podstawie przepisów § 1 pkt. 7 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania dopłat do oprocentowania kredytów na cele rolnicze - DzU nr 19, poz. 92 z późn. zm.). Agencja rozdysponowała niemal w całości limit na ww. cele na współpracujące z nią banki.    Ponadto w celu usprawnienia skupu zbóż Rada Ministrów w dniu 30 lipca 1998 r. podjęła uchwałę nr 60/98 w sprawie dopłat dla przedsiębiorców dokonujących skupu zbóż konsumpcyjnych ze zbiorów 1998 r. na zlecenie Agencji Rynku Rolnego. Na podstawie tej uchwały Agencja Rynku Rolnego została upoważniona do stosowania dopłat kompensacyjnych w wysokości:    - 90 zł/tonę - do skupionej pszenicy konsumpcyjnej;    - 60 zł/tonę - do skupionego żyta konsumpcyjnego.    Rolnicy za sprzedane zboże powinni otrzymać cenę interwencyjną, tj. nie niższą niż 510 zł za tonę pszenicy i 360 zł za tonę żyta. Z dokonanych analiz wynika, że wprowadzenie powyższego systemu dopłat powinno umożliwić skup ok. 1,25 mln ton zbóż.    Sekretarz stanu    Ryszard Brzezik    Warszawa, dnia 12 sierpnia 1998 r.